Ptosis: Një qepallë e varur – shkaqet, simptomat, trajtimi dhe mbulimi nga sigurimi

Një qepallë e varur, në mjekësi e njohur si ptosis (ose ptose) dhe blefaroptosis, mund të jetë si një problem estetik ashtu edhe funksional. Nëse një ose të dy qepallat kanë ind të varur, kjo mund të shkaktojë shqetësim të konsiderueshëm për të prekurit. Për njerëzit që po konsiderojnë kirurgji kozmetike ose që tashmë kanë kaluar një procedurë, është veçanërisht e rëndësishme të kuptojnë këto terma mjekësorë dhe implikimet e tyre të mundshme. Ky hyrje në glosar shpjegon se çfarë është ptosi, çfarë e shkakton atë, si trajtohet dhe çfarë roli luan një Sigurimi pas trajtimit mund të luajë.

Çfarë është ptosi?

Ptosi i referohet varjes së plotë ose të pjesshme të njërës ose të të dy qepallave të sipërme. Qerpiku i sipërm varet më poshtë se zakonisht mbi sy dhe, në rastet e rënda, mund të mbulojë pjesërisht (deri në gjysmën e bebëzës) ose plotësisht bebëzën, duke shkaktuar kufizim të fushës së shikimit dhe ngushtim të çarjes palpebrale. Kjo njihet si rënie e qerpikut të sipërm.

Është e rëndësishme të bëhet dallimi midis ptosës së vërtetë dhe ashtuquajturave qepallë të varura (dermatochalasis), ku thjesht ka lëkurë të tepërt në qepallën e sipërme, ose nga pseudoptosi (ptoza e dukshme, p.sh. e shkaktuar nga syri enoftalmik ose asimetria e qepallës për shkak të shkaktarëve të tjerë). Ndërsa tek kapakët e varur përfshihet lëkurë e tepërt që varet nga kapaku i sipërm, në ptosën e vërtetë pozicioni i vetë skajit të kapakut është shumë i ulët, shpesh për shkak të dobësisë ose dëmtimit të muskulit levator (musculus levator palpebrae superioris) ose muskuli tarsalis i innervuar simpatike.

Shkaqet e zakonshme të rënies së qepallës

Ptosi mund të ketë shkaqe të ndryshme dhe mund të ndodhë në çdo moshë. Bëhet një ndarje e gjerë midis kapakëve të varur kongjenitalë dhe të fituar:

• Ptosi kongjenitale (ptosis congenita, congenital ptosis): shpesh e shkaktuar nga një malformacion i muskulit levator.
• Ptosi e fituar – e lidhur me moshën (ptosi senile ose aponeurotike): Forma më e zakonshme, në të cilën tendini i muskulit levator është i shtrirë ose këputet si pasojë e dobësimit me kalimin e moshës.
• Ptosi e fituar – ptosi miogjenike: Shkaktohet nga çrregullime të muskujve (p.sh. miastenia gravis, oftalmoplegia e jashtme kronike progresive) që çojnë në dobësim të muskulit levator ose të muskujve të tjerë të syrit.
• Ptosi e fituar – ptosi neurogjenike: Shkaktohet nga dëmtimi i nervave që kontrollojnë muskulin levator. Këto përfshijnë: ptosis paralytica (paralizë e nervit të tretë kranial/nervit okulomotor, shpesh e shoqëruar me strabizëm paralitik), ptosi simpatike/sindroma e Hornerit (dëmtim i sistemit nervor simpatik, zakonisht unilaterale dhe më pak e theksuar, e shoqëruar me miozë dhe enoftalmos), ose paralizë nervore pas një goditjeje në tru ose kushteve të tjera neurologjike.
• Ptosi e fituar – Ptosi traumatike: Si pasojë e lëndimeve të qepallës ose të muskulit levator.
• Ptosi e fituar – Ptosi mekanike: Shkaktohet nga tumorë, ënjtje ose shenja që rëndojnë kapakun e syrit.
• Ptosi e fituar – e shkaktuar nga kirurgjia: Në raste të rralla, ptosi mund të shfaqet gjithashtu si një pasojë e padëshirueshme e operacioneve të tjera në zonën e fytyrës ose në sy.

Shkaqe të tjera: Veshja e lenteve të kontaktit për periudha të gjata mund, në raste të rralla, të kontribuojë në ptosë. Helminimi (p.sh. botulizëm) ose sëmundjet sistemike gjithashtu mund të shkaktojnë ptosë.

Simptomat tipike të ptosës

Shenjat e ptosës mund të ndryshojnë në varësi të ashpërsisë së saj:

• Lëkundje e dukshme e njërit ose të dy qepallave të sipërme.
• Fushë e kufizuar e shikimit, veçanërisht në zonën e sipërme, pasi qepallë e varur bllokon pamjen.
• Një pamje e lodhur ose e përgjumur.
• Nevoja për të këndellur kokën mbrapa ose për të rrudhur ballin (ngritur vetullat) për të parë më mirë.
• Dhimbje koke ose tension muskujsh të shkaktuara nga mbajtja e vazhdueshme e një qëndrimi kompensues.
• Tek fëmijët: ekziston rreziku i zhvillimit të ambliopisë nëse qepallja e sipërme e varur mbulon në mënyrë të përhershme vijën e shikimit.
• Një ndjenjë rëndësie në qepallat e syve.

Sytë mund të thahet nëse qepallat nuk mbyllen plotësisht.

Diagnoza: Ekzaminimi në një klinikë okulistike ose në ordinancën e mjekut të përgjithshëm

Ptosi diagnostikohet nga një okulist, shpesh në një klinikë specialistike të syrit. Okulisti kryen një ekzaminim të hollësishëm të syve. Aspekti kryesor i ekzaminimit okulistik përfshin:

• Historia mjekësore (historia e sëmundjes, fillimi, kohëzgjatja, simptomat shoqëruese).
• Matja e gjerësisë së çarjes palpebrale dhe e distancës nga skaji i qepallës deri në qendër të bebës.
• Vlerësimi i funksionit të levatorit (lëvizshmëria e muskulit levator).
• Përjashtimi i shkaqeve të tjera të rënies së qepallës (p.sh. pseudoptosi).
• Ekzaminimi i lëvizjes së syrit, reagimit të bebëzës dhe segmentit të përparmë të syrit.
• Kur është e përshtatshme, kryhen teste neurologjike ose administrohen pika për sytë (p.sh. një test me apraklonidin nëse dyshohet sindroma e Hornerit).
• Nëse shkakun nuk e dimë, mund të jenë të nevojshme teste imazherike (p.sh. MRI, CT) ose teste të tjera specifike (p.sh. testi me Tensilon nëse dyshohet myasthenia).

Opsionet e trajtimit: Shpesh kirurgjikale

Trajtimi i ptosës varet nga shkaku dhe ashpërsia e gjendjes:

• Shënim: Në rastet e ptosës së lehtë pa pengesa funksionale, trajtimi i menjëhershëm nuk është gjithmonë i nevojshëm; megjithatë, kontrollimet e rregullta tek okulisti janë të rëndësishme.
• Trajtimi konservativ – Në disa forma (p.sh. të shkaktuara nga miastenia gravis), terapia me ilaçe mund të ndihmojë.
• Trajtime konservatore – të ashtuquajturat syze për ptozë me një urë të vogël mund të ngrenë mekanikisht kapakun e syrit.
• Kirurgjia (operacioni i ptozës/korrigjimi kirurgjik): Kjo është metoda më e zakonshme e trajtimit, veçanërisht kur shikimi është i dëmtuar, ekziston një problem i rëndësishëm kozmetik, ose kur ka rrezik për ambliopi te fëmijët. Qëllimi është të përmirësohet ngritja e qepallës dhe pamja e çarjes palpebrale. Procedura zakonisht kryhet me anestezi lokale; anestezia e përgjithshme është më pak e zakonshme.
• Reseksioni i levatorit: Një procedurë për të shkurtuar muskujn levator, duke rritur kështu fuqinë e tij ngritëse.
• Suspensioni frontal: Kapaku i syrit lidhet me muskulin frontalis (Musculus frontalis) me anë të një bande (autologe ose sintetike), në mënyrë që kapaku i syrit të hapet duke ngritur vetullat. Kjo procedurë kryhet shpesh në rastet e funksionit shumë të dobët të levatorit.
• Reseksioni i muskulit të Müller-it: Në rastet e ptosës së lehtë, kur ka përgjigje të mirë ndaj pikat okulare me fenilefrinë, mund të kryhet reseksioni i muskulit tarsalis.